Kính thưa quý vị,
Phần lớn người đời hiểu báo hiếu là: nuôi cha mẹ đầy đủ, thuốc thang khi bệnh, ma chay cho tươm tất, xây mồ mả cho lớn, cúng giỗ cho đủ mâm. Đó là hiếu của thế gian. Tốt. Nhưng Đức Thế Tôn nói: chừng đó chưa gọi là báo hiếu.
Đức Thế Tôn Dạy :
“Nếu một người vác mẹ trên vai này, vác cha trên vai kia, đi suốt một trăm năm. Tắm rửa, xoa bóp, đấm lưng, hầu hạ. Dù cha mẹ có tiểu tiện, đại tiện ngay trên vai mình, người con vẫn không hề nhờm gớm, vẫn chưa trả xong ơn cha mẹ. Dù người con ấy đặt cha mẹ lên ngôi vị Chuyển Luân Vương, cho hưởng trọn quyền lực của cõi đất này, vẫn chưa trả xong”.
Vì tất cả những thứ đó chỉ nuôi được cái thân. Mà cái thân thì đang mục nát từng sát-na, và chắc chắn sẽ bỏ lại.
Món nợ với cha mẹ không phải món nợ của thân. Đó là món nợ của luân hồi. Cha mẹ đã cho ta cửa vào cõi người, cái cửa quý giá nhất trong sáu nẻo. Trả bằng cơm áo là trả bằng thứ sẽ tan.
– cha mẹ không có đức tin, khiến an trú trong saddhā (tín);
– cha mẹ phá giới, khiến an trú trong sīla (giới);
– cha mẹ xan tham, khiến an trú trong cāga (thí xả);
– cha mẹ vô trí, khiến an trú trong paññā (tuệ).
Người con ấy mới gọi là đã báo hiếu, đã trả xong ơn. Bốn điều đó không phải bốn điều đạo đức suông. Đó là bốn cánh cửa thoát khổ.
- Tín – mở được cửa. Không tin Tam Bảo thì trọn đời không bước vào đường.
- Giới – chặn được bốn đường ác. Cha mẹ giữ được ngũ giới là quý vị đã kéo cha mẹ ra khỏi địa ngục, ngạ quỷ, bàng sanh, atula
- Thí – cắt gốc bỏn xẻn, chính cái gốc dẫn xuống cảnh giới ngạ quỷ.
- Tuệ – chấm dứt tất cả.
Quý vị mua cho mẹ chiếc áo mới, mẹ mặc vài năm rồi bỏ. Quý vị dạy mẹ giữ giới, mẹ mang theo qua vô lượng kiếp.
Bây giờ tôi nói chỗ sâu hơn.
Trong Tương Ưng Bộ, phẩm Vô Thỉ, Đức Phật dạy: “luân hồi này không có khởi điểm nào có thể thấy được. Và không dễ tìm được một chúng sinh nào chưa từng là mẹ ta, chưa từng là cha ta.”
Nước mắt quý vị đã khóc cho cha mẹ trong luân hồi này nhiều hơn nước bốn biển.
Vậy thì cái “cha mẹ” mà quý vị đang ôm chặt hôm nay là gì?
Là một kiếp. Một mắt xích. Người mà quý vị gọi là mẹ đời này, đời trước có thể là kẻ quý vị ghét. Người dưng ngoài đường kia, có thể từng ẵm bồng quý vị suốt mười năm ở một kiếp nào đó mà nay không ai nhớ.
Cho nên hiếu mà chỉ dừng ở “cha mẹ của TÔI” cái đó vẫn còn dính chấp ngã, chỉ là ngã chấp mặc áo đạo đức.
Nhưng nghe cho kỹ, đừng hiểu lệch. Tôi không nói bỏ cha mẹ hiện tại. Ngược lại.
Cha mẹ hiện tại là ruộng phước gần nhất, nóng nhất của quý vị. Đức Phật gọi cha mẹ là Brahmā (Phạm Thiên), là pubbācariya (vị thầy đầu tiên), là āhuneyya (bậc đáng được cúng dường).
Và quý vị thấy đó: giết người thường là ác nghiệp. Nhưng giết cha, giết mẹ là nghiệp vô gián, đọa ngay lập tức, Đức Phật hay bất kỳ ai cũng không cứu được.
Cùng một hành động, đối tượng là cha mẹ thì quả nặng gấp bội. Nghĩa là gì? Nghĩa là làm thiện với cha mẹ, phước cũng nặng gấp bội như vậy.
Tôi hỏi quý vị một câu, hãy tự trả lời trong lòng: Tình quý vị dành cho cha mẹ , đó là hiếu, hay đó là ái ?
Hiếu chân thật đi cùng Tri ân và Từ Bi, Nó khiến quý vị đủ tỉnh để lo hậu sự đúng Pháp, đủ trí để hồi hướng, đủ vững để không kéo cha mẹ theo bằng nước mắt.
Thử thêm một lần nữa: khi cha mẹ làm sai, quý vị có dám nói không?
Người con chiều cha mẹ ăn nhậu, sát sinh, cúng bái tà vạy , chỉ vì cho cha mẹ vui. Người đó không phải người con hiếu. Người đó đang đắp thêm nghiệp cho cha mẹ mình rồi tự khen mình có hiếu.
Hiếu có trí là dám khéo léo dắt cha mẹ ra khỏi đường ác, dù ban đầu cha mẹ giận mình.
Còn cha mẹ đã mất thì sao?
Đây là chỗ người ta hiểu sai nhiều nhất. Đốt vàng mã, đốt nhà giấy, xe giấy, không có một câu nào trong Tam Tạng dạy điều đó.
Trong Kinh Ngoài Bức Tường, Đức Phật dạy rõ ba điều kiện:
- Người sống phải thật sự tạo được phước (bố thí, cúng dường, giữ giới, hành thiền)
- Người sống phải hồi hướng
- Thân nhân đã khuất phải tùy hỷ được, và chỉ loại ngạ quỷ paradattūpajīvī (sống nhờ phước người khác hồi hướng) mới nhận được.
Muốn hồi hướng thì trước hết phải CÓ CÁI GÌ ĐÓ để hồi hướng.
Một người con không giới, không thí, không tu, đứng trước bàn thờ khóc lóc thì không có gì để hồi hướng cả.
Cho nên báo hiếu bắt đầu từ chính sự tu tập của quý vị. Không có con đường nào khác. Muốn kéo người dưới nước lên, trước hết mình phải đứng vững trên bờ.
Và đây là tầng cuối cùng.
Người ta nói Thái tử Siddhattha bỏ vợ bỏ con, bỏ vua cha là bất hiếu.
Nhưng sau khi thành đạo Ngài trở về. Vua Suddhodana cha Ngài nghe Pháp và chứng A-la-hán trước khi mất. Hoàng hậu Mahāmāyā, mẹ Ngài, Ngài lên tận cung trời thuyết Vi Diệu Pháp để độ.
Ngài Sāriputta, bậc Tướng Quân Chánh Pháp, trước khi nhập diệt đã xin phép Phật trở về quê, nằm trong chính căn phòng mình sinh ra, độ người mẹ bà-la-môn suốt đời chống Phật Pháp đắc quả Nhập Lưu rồi mới an nhiên viên tịch.
Đó mới là báo hiếu.
Không phải mâm cao cỗ đầy. Không phải khói hương nghi ngút. Không phải nước mắt.
Mà là: đưa được cha mẹ ra khỏi bốn đường ác, và nếu đủ duyên, đặt chân cha mẹ lên dòng Thánh.
Vậy tôi hỏi quý vị lần cuối, và xin hãy tự trả lời thật: Mùa này quý vị mua cho mẹ chiếc áo mới , hay quý vị đã ngồi xuống bên mẹ, dạy mẹ quy y Tam Bảo, dạy mẹ giữ năm giới, dạy mẹ niệm ân đức Phật, dạy mẹ quán chiếu vô thường ngay trên tấm thân đang già đi từng ngày của chính bà?
Cha mẹ quý vị không còn nhiều thời gian đâu. Và quý vị cũng vậy.
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Sādhu! Sādhu! Sādhu!
– Khải Tuệ Quang –
