Sau khi diệt trừ tận gốc vô minh và chứng đạt Chánh Đẳng Chánh Giác dưới cội Bồ-đề vào đêm rằm tháng Vesak, Đức Phật đã trải qua trọn vẹn 49 ngày đêm gồm bảy tuần lễ lịch sử xung quanh Bồ-đề Đạo tràng để an hưởng Hỷ lạc Giải thoát và quán chiếu Giáo pháp tối cao.
Tuần thứ nhất
Đức Phật an tọa kiết già trên Bất Bại Tòa dưới cội Bồ-đề suốt bảy ngày đêm không xê dịch, thọ hưởng niềm vui giải thoát tuyệt đối. Vào đêm thứ bảy của tuần này, Ngài vận dụng Trí tuệ Toàn giác quán chiếu sâu sắc quy luật Duyên khởi qua ba canh đêm:
Canh đầu: Ngài quán chiếu Duyên khởi theo chiều thuận, tức tiến trình phát sinh chuỗi khổ đau sinh tử từ Vô minh dẫn đến Già chết, Sầu bi, Khổ ưu, Não.
Canh giữa: Ngài quán chiếu Duyên khởi theo chiều nghịch, tức tiến trình diệt trừ hoàn toàn Vô minh dẫn đến sự chấm dứt trọn vẹn của toàn bộ khối khổ đau.
Canh cuối: Ngài quán chiếu đồng thời cả hai chiều thuận và nghịch của quy luật Duyên khởi. Khi bình minh lóe rực, Ngài cất tiếng kệ hỷ lạc khẳng định sự sụp đổ vĩnh viễn của ngôi nhà sinh tử.
Tuần thứ hai
Đức Phật rời Bất Bại Tòa, di chuyển về vị trí phía đông bắc cội Bồ-đề. Ngài đứng yên suốt bảy ngày đêm, nhìn chiêm bái cội Bồ-đề và Bất Bại Tòa mà không hề chớp mắt. Hành động này thị hiện bài học vô giá về tinh thần tri ân sâu sắc tột cùng đối với cội Bồ-đề và Bất Bại Tòa đã che chở, hỗ trợ Ngài trong suốt tiến trình thiền định gian khổ để chứng đạt quả vị Toàn Giác.
Tuần thứ ba
Nhận thấy chư thiên vẫn còn hoài nghi, cho rằng Thái tử Tất-đạt-đa vẫn chưa hoàn tất tâm nguyện giải thoát hoặc còn nghĩa vụ phải thực hiện nên mới chưa rời khỏi khu vực Bồ-đề, Đức Phật đã dùng thần thông hóa hiện một con đường kinh hành bằng ngọc kéo dài từ đông sang tây, nằm giữa cội Bồ-đề và vị trí Ngài đứng chiêm bái ở tuần thứ hai. Ngài thực hành đi kinh hành qua lại trên con đường ngọc này suốt bảy ngày đêm, hiển thị vô lượng thần thông xua tan hoàn toàn mọi hoài nghi của chư thiên, đồng thời thị hiện sự vận hành nhịp nhàng giữa Thân và Tâm, thiết lập sự cân bằng hoàn hảo giữa Định lực và Trí tuệ.
Tuần thứ tư
Đức Phật an tọa tại Nhà Ngọc Ratanaghara ở phía tây bắc cội Bồ-đề để quán chiếu Thắng Pháp. Khi Ngài thẩm thấu vào Bộ Vị Trí, phân tích vô tận hai mươi tư Duyên hệ chi phối toàn bộ các pháp Chân đế gồm Tâm, Tâm sở, Sắc và Niết-bàn, Trí tuệ Toàn giác của Ngài mới có đủ không gian vận hành tự do tuyệt đối. Sự thanh thuần tột đỉnh của tâm đã làm lắng sạch dòng máu chảy về tâm tạng, khiến từ kim thân Ngài phóng xuất Hào quang sáu sắc rực rỡ gồm Xanh, Vàng, Đỏ, Trắng, Cam và Sắc Hỗn hợp chói sáng, chiếu soi rực rỡ khắp mười ngàn thế giới.
Tuần thứ năm
Đức Phật di chuyển đến cội cây Đa chăn dê Ajapala để an hưởng Hỷ lạc Giải thoát. Tại đây diễn ra ba sự kiện trọng đại:
Tôn kính Chánh Pháp: Đức Phật quán chiếu khắp thế gian gồm loài người, Chư thiên, Phạm thiên và Ma vương xem có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào vượt trội hơn Ngài về Giới, Định, Tuệ, Giải thoát và Giải thoát Tri kiến để Ngài đảnh lễ và tôn làm Thầy. Nhận thấy trong toàn vũ trụ không một ai đạt đến trình độ ấy, Đức Phật quyết định tôn kính, phụng sự và nương tựa vào chính CHÁNH PHÁP mà Ngài đã tự mình chứng ngộ. Phạm thiên Sahampati đã xuất hiện đồng tình và khẳng định chư Phật trong quá khứ, hiện tại và tương lai đều tôn kính Chánh Pháp như vậy.
Định nghĩa vị Bà-la-môn chân chính: Một vị Bà-la-môn có thói quen ngạo mạn hay phát ra tiếng kêu hợm hĩnh đã đến hỏi Ngài về những phẩm tính tạo nên một vị Bà-la-môn. Đức Phật tuyên thuyết kệ ngôn khẳng định: Vị Bà-la-môn chân chính phải là người đã dập tắt và gạt bỏ hoàn toàn mọi ác hạnh, không ngạo mạn, dứt sạch uế nhiễm phiền não, nhẫn nại tự chủ, thấu suốt minh triết và sống đời sống thanh cao tuyệt đối.
Nhiễu phục ba con gái Ma Vương: Ba người con gái của Ma vương tên là Tanha (Tham Ái), Arati (Bất Hỷ) và Raga (Tham Dục) đã dùng thần thông hóa hiện thành hàng trăm mỹ nữ thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau đến quyến rũ Ngài. Đức Phật hoàn toàn tịch tĩnh, không một chút xao động trước các dục lạc thế gian, khiến ba nữ ma hoàn toàn thất bại và phải rút lui.
Tuần thứ sáu
Đức Phật đến tọa thiền dưới cội cây Mucalinda bên bờ hồ. Một trận bão lớn trái mùa kèm theo mưa lạnh, gió xoáy kéo dài suốt bảy ngày đêm bất ngờ đổ xuống. Rồng vương Mucalinda từ dưới hồ xuất hiện, dùng thân mình cuộn bảy vòng quanh Đức Phật và xòe chiếc mào lớn che chắn trên đầu Ngài khỏi mưa lạnh, gió bão và côn trùng. Khi bão tan, Rồng vương thu lại thân hình rồng, biến thành một thanh niên trang nghiêm chắp tay đảnh lễ. Đức Phật đã tuyên thuyết kệ ngôn hỷ lạc khẳng định: Sự an tịnh của người đã thấy Chánh pháp, sự không xâm hại chúng sinh, sự ly tham vượt thoát mọi dục lạc chính là niềm hạnh phúc tột cùng ở đời.
Tuần thứ bảy
Đức Thế Tôn trải qua tuần lễ cuối cùng trong chuỗi 49 ngày đêm thiêng liêng sau ngày Thành Đạo dưới cội cây Sơn Trâm, nằm ở phía Nam cội Bồ Đề. Tại đây, Ngài an nhiên thọ hưởng trọn vẹn Hỷ Lạc Giải Thoát suốt bảy ngày đêm liên tục.
Đến ngày thứ 49, sau đúng bảy tuần lễ hoàn toàn không thọ dụng cơm nước thế gian, Đức Thế Tôn xả thiền. Vua trời Đế Thích kính cẩn hiện xuống dâng cúng quả chiêu liêu làm dược phẩm thanh lọc cơ thể và nước rửa mặt lấy từ hồ Anotatta linh thiêng.
Đúng lúc đó, hai anh em thương gia Tapussa và Bhallika từ xứ Ukkala dẫn đoàn xe hàng đi ngang qua vùng phụ cận. Nhờ một vị chư thiên từng là thân quyến trong kiếp quá khứ nhắc nhở, hai ông đã hoan hỷ mang bánh bột rang và bánh mật đến kính dâng lên Đức Phật.
Quán thấy truyền thống chư Phật Chánh Đẳng Chánh Giác trong quá khứ không bao giờ dùng tay trần để thọ nhận vật thực, Tứ Đại Thiên Vương từ bốn hướng đồng thời hiện xuống, thành kính dâng cúng bốn chiếc bát bằng đá. Đức Phật dùng thần lực chú nguyện hợp bốn chiếc bát thành một chiếc bát duy nhất nhưng vẫn để lại bốn đường gờ nổi xếp tầng nơi mép bát, rồi uy nghi thọ nhận bữa ăn đầu tiên kể từ đêm Đạt Ngộ.
Cảm thọ niềm kính tin sâu sắc sau khi chứng kiến uy nghi của Đức Thế Tôn, hai vị thương gia đã quỳ phục dưới chân Ngài, xin phát nguyện trọn đời thọ trì quy y. Hai ông chính thức trở thành những vị cư sĩ tại gia đầu tiên trong lịch sử thọ nhận Quy y Nhị Bảo, tức trọn lòng hướng về Đức Phật và Chánh Pháp, bởi vào thời điểm ấy Tăng Bảo vẫn chưa xuất hiện. Để hai thương gia có bảo vật tôn thờ cúng dường về sau, Đức Thế Tôn đã đưa tay phải vuốt lên đầu và trao tặng hai ông tám sợi Tóc. Hai ông thành kính đón nhận rồi mang về quê nhà xây tháp tôn thờ cúng dường.
Chuỗi sự kiện 49 ngày đêm lịch sử ấy là minh chứng trọn vẹn cho tiến trình tự chứng tự giác, tinh thần tri ân sâu sắc, trí tuệ siêu việt cùng việc thiết lập những nền tảng đầu tiên của Chánh Pháp, trước khi Đức Phật chính thức vận chuyển Bánh xe Pháp tại vườn Lộc Uyển.
– Khải Tuệ Quang –
