Theo Tam Tạng Pāli, hiện tượng nhục thân của một vị Thánh Tăng — như trường hợp Ngài Đại Trưởng Lão Mahā Bodhi — sau khi viên tịch mà vẫn nguyên vẹn, có thể được hiểu dưới nhiều góc độ, tùy theo mức độ chứng ngộ, công đức và nghiệp lực cá nhân.
- Không phải phép mầu, mà là quả của nghiệp và tu tập
Trong Kinh Tăng Chi Bộ (Aṅguttara Nikāya) – Chương Năm Pháp, Đức Phật dạy rằng thân thể của một người có thể được ảnh hưởng bởi nghiệp lực đời này và nhiều đời trước. Trường hợp một vị Arahant hoặc Thánh Tăng có thân xác không hư hoại sau khi viên tịch không nên hiểu là sự bất tử vật lý, mà là quả của công hạnh thanh tịnh, giới đức nghiêm trì và tâm hoàn toàn tịnh hóa.
“Này các Tỳ-kheo, có năm điều khiến cho một thân xác trở nên khả kính: sinh ra trong dòng giống cao quý, có giới hạnh, có trí tuệ, có thiền định, và có từ tâm rộng lớn.”
— Tăng Chi Bộ, chương Năm pháp - Do sự thanh tịnh về thân – khẩu – ý
Theo Kinh Trung Bộ – Kinh Thanh Tịnh (Majjhima Nikāya 39), một vị Tỳ-kheo đã đoạn tận tham, sân, si thì toàn bộ thân-tâm đều trở nên thanh tịnh. Sự thanh tịnh đó ảnh hưởng đến cấu trúc vật lý vi tế của thân, khiến thân không bị phân hủy như người bình thường.
“Này các Tỳ-kheo, khi tâm đã giải thoát hoàn toàn, thân này chỉ còn là sự duy trì bởi các pháp hữu vi, như ngọn đèn cháy bởi dầu, khi dầu cạn thì tự tắt, không còn tái sanh.”
— Trích Kinh Thanh Tịnh – Trung Bộ Kinh
Thân xác sau khi viên tịch của một bậc như vậy không còn bị chi phối bởi nghiệp mới, mà chỉ là hữu dư y – tức là phần dư sót của ngũ uẩn sau khi chứng đắc Niết-bàn. - Yếu tố nghiệp quá khứ và chánh nghiệp hiện tại
Theo Luận Vô Ngại Giải Đạo (Paṭisambhidāmagga) và các bản chú giải như Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga), những hành vi như:
• cúng dường Phật và Tăng đoàn với tâm thanh tịnh,
• trì giới thanh tịnh không gián đoạn trong nhiều kiếp,
• hành thiền quán tưởng thân thể là bất tịnh để đoạn trừ dục lạc,
sẽ tạo ra nghiệp tốt ảnh hưởng đến thân thể, như: ít bệnh, da thịt thơm tho, thân thể không thối rữa sau khi chết. Đây không phải là sự “bất hoại” vĩnh viễn, mà là kết quả tạm thời của nghiệp thanh tịnh và trí tuệ cao tột. - Không nên chấp vào thân thể còn hay mất
Dù hiện tượng nhục thân không phân hủy là điều hiếm thấy và gây cảm hứng cho nhiều người, nhưng trong giáo lý Pāli, điều quan trọng hơn cả vẫn là pháp hành và trí tuệ.
“Dầu thân thể này có trở thành đất bụi hay còn nguyên vẹn, điều đáng quý là sự đoạn tận khổ đau.”
— Kinh Tương Ưng – Chương Uẩn - Kết luận:
Hiện tượng nhục thân của Ngài Đại Trưởng Lão Mahā Bodhi sau một năm vẫn còn nguyên vẹn không phải là “phép mầu” hay “thần thông”, mà là biểu hiện của tâm hoàn toàn thanh tịnh, giới hạnh viên mãn và nghiệp thiện tích lũy nhiều đời. Theo giáo lý Pāli, đây là quả của một đời sống phạm hạnh viên mãn, nhưng điều đáng tôn kính hơn vẫn là sự đoạn tận phiền não của Ngài, chứ không chỉ là nhục thân còn nguyên vẹn.
– Khải Tuệ Quang-
